آیات حکومت در قرآن (ادله منکرین حکومت) (5) ، جلسه 9
مقدمه
ملکیت تکوینی و اعتباری شارع
تأسیسی بودن «أحل الله البیع»
ثمره قول به تأسیسی بودن ملکیت عقلاء
نظریه ارجاع ملکیت به خداوند
نقد مالکیت مشاع اجتماعی
واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 71
خلاصه‌ی بحث گذشته
فرع: حکم دو متیمّم در صورت یافتن آب برای وضوی أحدهما
مبنای محقق نائینی در وجوب حیازة الماء و تزاحم بین المکلّفین
ارکان ثلاثه در فرع دو متیمّم
تطبیق بر تیمّم: وجدان ماء و بطلانِ تیمّمین
تزاحم بین‌المكلّفین در مقام امتثالِ وضو
تفصیل آیت‌الله خویی در فرعِ دو متیمّم و اشکال بر مبنای محقق نائینی
تقریر محقق خویی از مبنای استادش
مناقشه‌ی آیت‌الله خویی و تفصیل در فروض
صورت اوّل: تسابق به سوی آب
صورت دوم: عدمِ تسابق و تمانع
ملازمه‌ی وجوب وضوء و بطلان تیمّم و نقد دو نکته در کلام میرزای نائینی
تحقیق در مفاد «فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً» و نقد مبنای میرزای نائینی
پاورقی
منابع
واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 65
خلاصه‌ی بحث گذشته
سه نظریه اصلی در تحلیل واجب کفایی
نظریه محقق خویی در واجب کفایی
تقریر مبنا: تعلّق وجوب به «أحد المکلّفین لا بعینه»
تشریح آثار سه‌گانه واجب کفایی بر این مبنا
نقد مبنای محقق خویی
أولُ الدعوى بودنِ استناد به وقوع عرفی و شرعی
دشواری تبیین امتثالات متعدد مستقل (خصوصاً در نماز میّت)
نظریه آیت‌الله بروجردی در واجب کفایی
اختلاف در «مکلَّفٌ‌به»، نه در «مکلَّف»
تحلیل سه اضافه‌ی وجوب و محلِّ اختلاف عینی و کفایی
نتیجه: وجوب استغراقی بر همگان و وحدتِ متعلَّق
تقریر مرحوم آیت‌الله فاضل لنکرانی از مبنای محقق بروجردی
مقایسه اجمالی با مبنای محقق خویی
پاورقی
منابع
واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 50
خلاصه‌ی بحث گذشته
محدودیت کارآیی تشکیک در وجود در تخییر شرعی بین اقل و اکثر
محدود بودن دایرۀ تشکیک در وجود
نفی تشکیک در اعتباریات شرعی
تبعیت أمور انتزاعی در تشکیک از مناشئ خود
پاورقی
منابع
واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 58
خلاصه‌ی بحث گذشته
تحلیل نهایی محقق اصفهانی در واجب کفایی
انحلال حکم و نقش وحدت غرض در سقوط تکلیف از دیگران
وحدت غرض در واجب کفایی و تساوی نسبت آن به مکلفین
سه صورتِ اصلی در واجب کفایی بر مبنای انحلال و وحدت غرض
1- اگر همه انجام دهند: امتثال و مثوبتِ همگانی
2- اگر همه ترک کنند: عصیان و عقابِ همگانی
3- اگر بعضی انجام دهند و بعضی ترک کنند: سقوط تکلیف از تارکین
مقایسه با واجب تخییری و نقدِ تقریر «توارد العلل» در کلام آخوند
استدراک نهایی محقق اصفهانی: موردِ اشتراک در دفن میّت
جمع‌بندی و افق نقد مبنای انحلال
پاورقی
منابع
واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 52
خلاصه‌ی بحث گذشته
جمع‌بندی نقد محقق اصفهانی بر بیان آخوند در تخییر بین اقل و اکثر
راه‌حل از ناحیۀ فردیت مأمورٌبه و نقد آن
راه‌حل از ناحیۀ غرض مولی و نقد آن
نسبت رأی محقق اصفهانی با بیان آخوند در «اقل بشرط لا»
جمع‌بندی نهایی از نظر محقق اصفهانی
مبنای مختار در تخییر بین اقل و اکثر: عدول از فردیت و تشکیک به تحلیل اعتباری
کنارگذاشتنِ بحث «فردیت مأموربه» در معنای فلسفی
پرهیز از تحلیل اغراض به‌سبک فلسفی و تشکیکی
بازگشت به مبنای امام خمینی در وجوب تخییری و سرایت آن به اقل و اکثر استقلالی
پاسخ به اشکال تحصیل حاصل در فضای اعتباری
امکان جعل دو وجوب اعتباری، بدون نیاز به تعددِ حتمیِ غرض
منشأ وحدت و کثرت در افعال شرعی: اعتبار شارع
نتیجه نهایی در معقولیت تخییر بین اقل و اکثر استقلالی
پاورقی
منابع
فقه تربیت ، جلسه 12
خلاصه مباحث گذشته
فارق دیگر: تمایز در منبع بودن برای قانون‌گذاری
فقه منبع اصلی قانون
مواردی از شبهات تفکیک فقه از قانون؛
ریشه‌یابی شبهه
قاعده «حفظ حدود الله»
مقصود از حفظ حدود حدود الهی
ریشه این فارق
1. عمومیت قانون
2. قابلیت تبصره
3. قابلیت تغییر
4. نسبیت در قانون
5. الزام و التزام در قانون
جمع‌بندی
مقاصد الشریعه و حدود الهی
پاورقی
نماز جمعه ، جلسه 5
بررسی تقیه ای بودن روایت عبدالملک بن أعین
احتمال اول: حضور مخالفان در مجلس و صدور کلام از باب تقیه
پاسخ مرحوم حائری
1. منافات تعبیر «فریضة فرضها الله» با تقیّه
2. دلالت «صَلُّوا جَمَاعَةً» بر اذن عمومی در اقامه نماز جمعه
3. دلالت روایت بر وجوب تعیینی انعقاد و اقامه نماز جمعه در عصر غیبت
احتمال دوم: حمل «صَلُّوا جَمَاعَةً» بر حضور در جماعت اهل‌سنت
احتمال سوم: نفی تقیه در نماز جمعه
جمع بندی احتمالات حمل روایت بر تقیه
پاورقی
منابع
واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 51
خلاصه‌ی بحث گذشته
موضع نهایی در باب تشکیک در اعتباریات
اختصاص نزاعِ تخییر بین اقل و اکثر به «اقل و اکثرِ استقلالی»
فرق اقل و اکثر استقلالی با اقل و اکثر ارتباطی
جایگاه «بشرط لا» و «بشرط شیء» و محدودیت آن در ارتباطیات
جمع‌بندی
راه دوم محقق اصفهانی در حلّ اشکال تخییر بین اقل و اکثر: تحلیل از حیث غرض
صورت‌بندی راه دوم: تحلیل از حیث غرض
قید اساسی: تعدد غرض یا جامع مشکّک
جمع‌بندی زاویۀ دوم در این مرحله
نقد نهایی محقق اصفهانی بر راه‌حل آخوند در تخییر بین اقل و اکثر
نقد راه نخست: فردیت اقل و اکثر برای جامع تشکیکی
نقد راه دوم: تحلیل از حیث غرض و شرط تعدّد غرض
جمع‌بندی نقد اصفهانی بر تحلیل آخوند
پاورقی
منابع