فقه تربیت ، جلسه 13
خلاصه مباحث گذشته
فارق دیگر: تقسیمات اولی و ثانوی؛ واقعی و ظاهری.
کذب از منظر فقه و اخلاق
حق و باطل اخلاقی و شرعی؛
کذب نجات بخش
قُبحِ ظلم
فارق دیگر: عقل، منبع اصلی اخلاق؛
«الصوم واجبٌ. الحج واجب»
پاورقی
آیات حکومت در قرآن (ادله منکرین حکومت) (5) ، جلسه 13
مقدمه
اثر مترتب بر ماهیت کشور
ملیت و جامعه
فصل مایز انسان
مسئولیتهای وجدانی
مسئولیتهای پسینی و پیشینی
سیاست و هنر بافندگی
واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 66
خلاصه‌ی بحث گذشته
دو تقریر محقق نائینی در واجب کفایی
تقریر فوائد الأصول: جمیع المکلّفین «علی وجه البدلیة»
تقریر أجود التقریرات: تعلّق وجوب به «صرف وجود المکلَّف»
نسبت مبنای محقق خویی با تقریر أجود التقریرات
تفاوت واقعی میانِ دو تقریر از محقق نائینی
نقد مبنای «صرف‌الوجود من المكلَّفین»
1- مشکل در تبیین «امتثال جمیع» در واجباتِ کفاییِ قابل تکرار
2- تصحیح مراد میرزای نائینی از «صرف‌الوجود» و نقد کلام محقق اصفهانی
3- اشکال عرفی و بحث بعث و انبعاث
مبنای علامه حلّی و تأیید نظریه‌ی محقق بروجردی
پاورقی
منابع
قاعده لاضرر ، جلسه 5
خلاصه‌ی بحث گذشته
روش صحیح در تمسّک به روایات «ضرر» پیش از ورود به قاعده «لا ضرر»
گستره‌ی قاعده
از ابواب عبادات تا معاملات
اضرار به غیر و اضرار به نفس
اضرار به غیر؛ مسلمان و کافر
منهج اجتهادی: از موارد خاص به قاعده‌ی کلی
روایات «ضرر» در ابواب عبادات و حکومت
1. کفایت خوف ضرر در سقوط وجوب غسل
2. سفر برای اضرار به مسلمانان و حرمت تکلیفی اضرار
3. روایات ضرر در باب صوم مریض
روایت علی بن جعفر از امام کاظم علیه‌السلام
روایت بکر بن أبی‌بکر حضرمی از امام صادق علیه‌السلام
4. حجامت روزه‌دار و سقوط استحباب در فرض ضرر
5. افطارِ شیخ، معلول و زن حامله به‌سبب خوف ضرر
۶. روایت «كُلُّ ما أَضَرَّ بِالصَّومِ فَالْإِفْطَارُ لَهُ وَاجِبٌ» و بحث عزیمت و رخصت
۷. حرمت اضرار حاکم به رعیت در باب اراضی مفتوحة عنوة
پاورقی
منابع
الامر عقیب الحظر ، جلسه 3
خلاصه‌ی بحث گذشته
تبیین مبانی چهارگانه در دلالت صیغه امر بر وجوب
نکته نخست کلام محقق خویی: اجمال بر مبنای حکم عقل و مبنای اطلاق
نکته دوم کلام محقق خویی: تفصیل بر مبنای مشهور
بررسی اصالة الظهور
بررسی اصالة الحقیقه
جمع‌بندی نهایی دو مطلب محقق خویی
اشکال شهید صدر بر محقق خویی: کفایت‌نکردن احتمال برای اسقاط ظهور
دامنه اشکال شهید صدر؛ اختصاص به دلالت وضعی یا تعمیم بر جمیع مبانی
پاورقی
منابع
واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 63
خلاصه‌ی بحث گذشته
نقد نهایی احتمالِ «مکلَّف بودنِ مجموع من حیث المجموع»
احتمال سوم: تعلّق تکلیف به نحوِ عموم استغراقی
خصائص واجب کفایی و صورت عموم استغراقی
تقریر محقق اصفهانی بر اساس عموم استغراقی
جمع‌بندی
نقد آیت‌الله خویی بر تقریر «وجوب استغراقیِ مشروط» در واجب کفایی
استدراک محقق خویی: تصویرِ وجوب استغراقیِ مشروط بر اساس تزاحم در مقام جعل
نقد محقق خویی بر تصویر «تزاحم در مقام جعل» در واجب کفایی
1- خروج از محلّ بحث واجب کفایی
2- اشکالِ تضاد ملاکات بدون تضاد أفعال: اشکال دوم آن است که:
3- عدم معقولیت تعدد غرض در واجب واحد
جمع‌بندی
پاورقی
منابع
نماز جمعه ، جلسه 4
اشکال سوم: احتمال اختصاص روایت به نماز جمعه مأذون به قرینه گفت‌وگوی پیشین
پاسخ مرحوم حائری
1. عدم کفایت احتمال وجود قرینه برای رفع ید از ظهور روایت
2. ناسازگاری احتمال نماز جمعه مأذون با مفاد توبیخ امام (علیه‌السلام)
اشکال چهارم: احتمال عامی بودن عبدالملک و حمل روایت بر قاعده الزام
پاسخ مرحوم حائری
اشکال پنجم: احتمال تقیّه‌ای بودن توبیخ امام (علیه‌السلام)
پاسخ مرحوم حائری
اشکال ششم: عدم دلالت روایت بر وجوب تعیینی و تکرار نماز جمعه
پاسخ مرحوم حائری
نقد پاسخ مرحوم حائری
پاورقی
منابع
فقه تربیت ، جلسه 11
خلاصه مباحث قبل
حجیت قاعده تسامح در ادلّه سُنن
نمونه دیگر از حجت فقهی
حجت فقیه؛ حجت مقلِّد.
حجیت کتب اربعه
تمایز در ملاکات؛ اخلاق، تابع قطعیات
افتراق در ناحیه شک
اخلاقی بودن روایات احتیاط
پاورقی
آیات حکومت در قرآن (ادله منکرین حکومت) (5) ، جلسه 12
مقدمه
تبیین نظریه مالکیت مشاع
نسبت مالکیت مشاع با شخصیت عمومی و حقوقی
منشأ ملکیت اعتباری
وجود اعتباری جامعه
واکاوی معنای کشور در نظریه مالکیت مشاع
برابری مسلمان و غیر مسلمان در تفسیر حائری از معنای کشور