واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 64
خلاصهی بحث گذشته
ارزیابی نهایی مبنای «عموم استغراقی» در واجب کفایی و نقد اشکالات محقق خویی
وحدت غرض و نسبت آن با وحدت خطاب
ارزیابی تصویر «تزاحم در مقام جعل» و اشکالات سهگانهٔ محقق خویی
نقد ملازمهٔ میانِ «تعدد غرض و تزاحم در جعل»
جمعبندی
پاورقی
منابع
آیات حکومت در قرآن (ادله منکرین حکومت) (5) ، جلسه 15
مقدمه
نسبتسنجی نظریه مالکیت مشاع و نظریه قرارداد جمعی
معیار اعتبار رأی اکثریت
پاسخ حائری به منشأ اولویت اکثریت بر اقلیت
قاعده لاضرر ، جلسه 5
خلاصهی بحث گذشته
روش صحیح در تمسّک به روایات «ضرر» پیش از ورود به قاعده «لا ضرر»
گسترهی قاعده
از ابواب عبادات تا معاملات
اضرار به غیر و اضرار به نفس
اضرار به غیر؛ مسلمان و کافر
منهج اجتهادی: از موارد خاص به قاعدهی کلی
روایات «ضرر» در ابواب عبادات و حکومت
1. کفایت خوف ضرر در سقوط وجوب غسل
2. سفر برای اضرار به مسلمانان و حرمت تکلیفی اضرار
3. روایات ضرر در باب صوم مریض
روایت علی بن جعفر از امام کاظم علیهالسلام
روایت بکر بن أبیبکر حضرمی از امام صادق علیهالسلام
4. حجامت روزهدار و سقوط استحباب در فرض ضرر
5. افطارِ شیخ، معلول و زن حامله بهسبب خوف ضرر
۶. روایت «كُلُّ ما أَضَرَّ بِالصَّومِ فَالْإِفْطَارُ لَهُ وَاجِبٌ» و بحث عزیمت و رخصت
۷. حرمت اضرار حاکم به رعیت در باب اراضی مفتوحة عنوة
پاورقی
منابع
آیات حکومت در قرآن (ادله منکرین حکومت) (5) ، جلسه 14
مقدمه
مردم و انتخاب حاکم
تأکید بر حکومت نمایندگی
تأملی بر مالکیت بشر و حق حکومت
پیدایش مرز و سرزمین
آیات قرآن و مسأله مرز
واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 66
خلاصهی بحث گذشته
دو تقریر محقق نائینی در واجب کفایی
تقریر فوائد الأصول: جمیع المکلّفین «علی وجه البدلیة»
تقریر أجود التقریرات: تعلّق وجوب به «صرف وجود المکلَّف»
نسبت مبنای محقق خویی با تقریر أجود التقریرات
تفاوت واقعی میانِ دو تقریر از محقق نائینی
نقد مبنای «صرفالوجود من المكلَّفین»
1- مشکل در تبیین «امتثال جمیع» در واجباتِ کفاییِ قابل تکرار
2- تصحیح مراد میرزای نائینی از «صرفالوجود» و نقد کلام محقق اصفهانی
3- اشکال عرفی و بحث بعث و انبعاث
مبنای علامه حلّی و تأیید نظریهی محقق بروجردی
پاورقی
منابع
واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 62
خلاصهی بحث گذشته
امکان ثبوتی تعلّق تکلیف به «مجموع من حیث المجموع» و نسبت آن با واجبات اجتماعی
شواهد قرآنی بر تکلیف جمعی: «قوم» و «أمّة» بهعنوان موضوع
نقد مبنای آیتالله بروجردی در نفیِ مکلَّف بودن مجموع
تفکیک دو تقسیم: فردی/اجتماعی و عینی/کفایی
مقام اثبات در واجب کفایی: نظریهٔ «مجموع المکلَّفین من حیث المجموع»
تقریر کلام آیتالله خویی
تحلیل کلام مرحوم آیتالله فاضل لنکرانی
احتمال اول: مجموع یعنی جمیع
احتمال دوم: مجموع، همان ظرفِ فاعل؛ عدم خروج از دایرهٔ مجموع
احتمال سوم: لزومِ صدور فعل واحد از همهٔ مکلّفین
جمعبندی در مقام اثبات
پاورقی
منابع
آیات حکومت در قرآن (ادله منکرین حکومت) (5) ، جلسه 13
مقدمه
اثر مترتب بر ماهیت کشور
ملیت و جامعه
فصل مایز انسان
مسئولیتهای وجدانی
مسئولیتهای پسینی و پیشینی
سیاست و هنر بافندگی
آیات حکومت در قرآن (ادله منکرین حکومت) (5) ، جلسه 12
مقدمه
تبیین نظریه مالکیت مشاع
نسبت مالکیت مشاع با شخصیت عمومی و حقوقی
منشأ ملکیت اعتباری
وجود اعتباری جامعه
واکاوی معنای کشور در نظریه مالکیت مشاع
برابری مسلمان و غیر مسلمان در تفسیر حائری از معنای کشور
واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 61
خلاصهی بحث گذشته
احتمال «مجموعِ مکلَّفین من حیث المجموع» بهعنوانِ مکلَّف در واجب کفایی
نقد عرفیِ نظریهٔ «مکلَّفِ مرکّب» و مثالِ رفع الحجر
تفکیک میان متعلَّق مرکّب و مکلَّف مرکّب
بررسی مثال رفع الحجر
موضع محقق اصفهانی: امتناع تعلّق حکم به مجموعِ اشخاص
نقد مبنای محقق اصفهانی در پرتو حقیقتِ حکم و خطابات قانونیه
امكان تعلّق حكم به «مجموع من حیث المجموع» در فقه اجتماعی
ارزیابی نهاییِ احتمال «مجموع المكلّفین» در واجب کفایی و موضع شهید صدر
پاورقی
منابع