نماز جمعه ، جلسه 56
خلاصه جلسه گذشته
دلیل چهاردهم: روایات کیفیت حضور در نماز جمعه اهل تسنن
روایات دلیل چهاردهم
روایت اول: کیفیت شرکت ظاهری در نماز جمعه عامّه
روایت دوم: جمع میان نماز در منزل و حضور اجتماعی
روایت سوم: تبیین عمل امیرالمؤمنین (ع) در نماز جمعه
روایت چهارم: تصریح به لزوم اتمام نماز به چهار رکعت
جمعبندی دلالی روایات
رابطه روایات مذکور با ادله عامه تقیه
نقد دیدگاه صاحب وسائل
نقد استدلال مرحوم حائری
1. عدم ضرورت تفکیک میان مقدمه اول و دوم
2. عدم نیاز به مقدمه سوم در استدلال
3. نارسایی در استدلال در فرض پذیرش مقدمه سوم
پاورقی
منابع
واجب نفسی و غیری ، جلسه 26
خلاصهی بحث گذشته
اشکال مشترک محقق خوئی بر هر دو تفسیرِ مذهب دوم: لزومِ تعدّد عقاب در ترکِ جمیعِ اطراف
جریان اشکال در هر دو تفسیر
انحاء ترخیص و ثمرات آن
نحو اول: ترخیص إسقاطی در خودِ وجوبِ اطراف
نحو دوم: ترخیص اشتراطی در خطاب
نحو سوم: ترخیص تجمیعی با بازگشت ساختار به وجوبِ واحدِ بدلی (جامع انتزاعی «أحدها»)
نحو چهارم: ترخیص مؤاخذاتی (تحدیدِ موضوعِ عقاب)
نسبت با تفسیر محقق اصفهانی و اشکال مشترک محقق خوئی
جمعبندی
فرض نخستِ شهید صدر در ترخیص؛ تحلیل معیار مخالفت و نسبت آن با تفسیر محقق اصفهانی
معیار مخالفت و ثمره
نکته روشی: تقلیلِ عقاب، ترخیصِ مؤاخذاتی است نه صرفِ تقییدِ مرخَّصٌ فیه
نسبت با دو تفسیرِ محقق اصفهانی
جمعبندی
ارزیابی فرض نخستِ شهید صدر در ترخیص مطلق و اضطراب معیار مخالفت (خطاب/ملاک)
جمعبندی
فرض دوم در صورتبندی ترخیص نزد شهید صدر و قدر مشترک دو فرض: معیار مخالفت
ارزیابی فرض دوم: اضطراب معیار و لزومِ تحدید مؤاخذه
جمعبندی
نقد مبنایی: معیار امتثال و معصیت، خطاب است نه ملاک
فرض سوم: ترخیص بر جامعِ انتزاعیِ أحدهما
فرض چهارم: ترخیصِ مؤاخذاتی و تحدیدِ موضوعِ عقاب به «تركِ المجموع»
سنجش و نتیجه
نقد فرضهای سوم و چهارم
معیار امتثال، نسبتِ ملاک و خطاب، و نقدِ مقاصد بهمثابه معیار تکلیف
نقد «مقاصد» بهمثابه معیار جعل و استنباط
جمعبندی
پاورقی
منابع
نماز جمعه ، جلسه 49
خلاصه جلسه گذشته
اشکالات مرحوم حائری به استدلال به دلیل نهم
اشکال اول: تفسیر «هذا المقام» ناظر به ریاست عامه و امامیت کلیه الهی
توضیح «ان قلت»گ
توضیح «قلت»
ارزیابی اشکال اول
1.ظهور صدر دعا در مقام اقامه نماز جمعه
2. وجود تکلف در استظهار مرحوم حائری
اشکال دوم: ظهور دعا در اشکال امام (ع) در فرض نماز جمعه به عنوان امام و حاکم
ارزیابی اشکال دوم: ظهور مشار الیه هذا در منصب امام جمعه
پاورقی
منابع
واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 31
خلاصهی بحث گذشته
صورت اول در تقریر آخوند به روایت محقق خوئی؛ وحدتِ غرض و کشفِ جامع
تقریر فلسفی قاعده الواحد؛ تشخّص سابق و لاحق و نسبت آن با ضرورت
سنخیتِ علت و معلول و امتناعِ توارد علتین
تبیینِ سویِ دوم قاعده الواحد و تحدید موضوع آن
نقد استناد آخوند به «قاعده الواحد» در صورتِ وحدتِ غرض
ابهام در نوعِ وحدت و تحدید موضوع قاعده الواحد
جمعبندی
پاورقی
منابع
واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 42
خلاصهی بحث گذشته
امکان یا امتناع تعلّق صفات حقیقی، صفات اعتباری و بعث به «فرد مردّد»
کاربردها و مبانی «فرد مردّد» در اصول و فقه
ثمرات فقهیِ مسأله فرد مردّد
قائلین به امکان فرد مردّد
تقریب مبنای محقق نائینی در تعلّق اراده آمر به «فرد مردّد مصداقی»
مبنای آخوند خراسانی در امکان تعلّق صفات و احکام به «فرد مردّد»
دیدگاه شیخ انصاری در امکان اعتبار «فرد مردّد» در عالم اعتبارات
پاسخ شیخ: تفکیک میان صفات حقیقیه و امور اعتباریه
دلیل نخست محقق اصفهانی بر امتناع وجود «فرد مردّد»
برهان امتناع ذاتی فرد مردّد
دلیل دوم محقق اصفهانی بر امتناع تعلّق حکم و علم به «فرد مردّد»
استحاله اتحادِ امر معیّن با امر مبهم و مردّد
تقریب برهان دوم را میتوان در چند مقدّمه تنظیم کرد
پاورقی
منابع
نماز جمعه ، جلسه 55
خلاصه جلسه گذشته
جمع بندی دیدگاه برگزیده در دلیل دوازدهم
دلیل سیزدهم: روایات ترغیب اصحاب بر نماز جمعه
روایت اول: صحیحه زراره
روایت دوم: موثقه عبدالملک از امام باقر (ع)
استدلال به روایات در کلام مرحوم حائری
نقد استدلال در کلام مرحوم حائری
1. صدور روایت در مقام حفظ جان اصحاب از خطر حاکمان
2. مطلوبیت اجتماع مسلمانان در فرض حکومت جائر
دیدگاه برگزیده
پاورقی
منابع
واجب نفسی و غیری ، جلسه 25
خلاصهی بحث گذشته
نکوداشت جایگاه میرزای نائینی و قدردانی از برگزارکنندگان کنگره
ضرورت بازخوانی میراث میرزای نائینی و توجه به نکات راهبردی رهبر معظم انقلاب
پیوند مبنای «مسبّباتِ تولیدیّه» با مقاصد الشریعة در تقریر محقق نائینی
ثمرات اصولی
نسبت مقاصدالشریعة با تکلیف؛ نقد محقق نائینی بر «اجتهاد مقاصدی» بر پایه خروج آثار از اختیار مکلّف
گفتوگو درباره «مقاصد الشریعة» در محضر آیتالله العظمی سیستانی و نقد قاعدهسازیهای نو
حکمت الهی، مقاصد الشریعة و حدود اجتهاد؛ نقدی بر قاعدهسازیهای مقاصدی
مبنای محقق نائینی: مسبّباتِ تولیدیّه و تعیینِ اسباب
تبصره روشی: نقش مقاصد در فرآیند استنباط
افق مطلوب حوزهها: تربیت فحولی در تراز میرزای نائینی، محقق اصفهانی و محقق عراقی
پاورقی
منابع
واجب تعیینی و تخییری ، جلسه 40
خلاصهی بحث گذشته
محلّ واقعی نزاع در واجب تخییری از منظر امام خمینی
تفاوت در مقام اثبات، نه در حقیقت ثبوتیِ وجوب و اراده
محور تحقیق در واجب تخییری: وحدت یا تعدّد وجوب و اراده
دیدگاه اوّل: وجوب و اراده واحد، با متعلَّق مبهم
دیدگاه دوم: تعدّد وجوبات و ارادات به تعداد اطراف
دیدگاه صحیح در مساله
تعدّد اراده و وجوب و اختصاص فارقِ واجب تخییری به مقام امتثال
اجنبیبودن بحث اغراض و ملاکات از حقیقت واجب تخییری و حصر فارق در مقام امتثال
ثمرات عملی این تحلیل در مقام امتثال
نقد مبنای تمایز میان اراده آمر و اراده فاعل در نظریه محقق نائینی
نتیجه: تزلزل رکن دوم مبنای نائینی
۱. عدم عرفیتِ تعلّق وجوب به جامع انتزاعی
۲. عدم صلاحیت جامع انتزاعی برای تعلّق تکلیف
۳. اشکال در تصویر ملاکات در مفهوم «أحدهما»
جمعبندی و ترجیح مبنای امام خمینی
پاورقی
منابع
آیات حکومت در قرآن (ادله منکرین حکومت) (5) ، جلسه 2
مقدمه
ساختار جامعه
ضرورت همزیستی مسالمت آمیز بشر
رابطه حکومت و شهروندان
خاستگاه حکومت
دیدگاه ژان ژاک روسو
نقد دیدگاه روسو
نقد حائری بر روسو
پاورقی