آیات و روایات حکومت در اسلام ، جلسه 12
مقدمه
تکرار مشتقات واژه اختلاف در آیه
مراد از «إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ»
ارزیابی دیدگاه علامه طباطبائی[4] رضوان الله علیه
نظریه استخدام و مدنی بالطبع
اختلاف طبیعی و عارضی میان بشر
ابهام در لازمه نظریه علامه
واژگان محوری درس
پاورقی
نماز جمعه ، جلسه 12
خلاصه جلسه گذشته
رابطه مقام تشریع در قرآن و کلام معصومین(ع)
کلام علامه طباطبایی درعدم جریان اطلاق در آیات الاحکام
ارتباط مقام تشریع و تعدد وجوه آیات قرآن
دیدگاه برگزیده در مدلول آیه
عناوین بحث در «صلاة الجمعه»
پاورقی
منابع
واجب نفسی و غیری ، جلسه 9
خلاصه‌ی بحث گذشته
صورت نخست: تماثل الوجوبین و جریان برائت از تقیید
تعلیقه آیت‌الله خوئی: تعارض برائتین و عدمِ انحلال
مناقشه مبنایی بر تعلیقه
بازخوانی نقدِ محقق خوئی و تقریرِ صاحب «المنتقى» از مبنای محقق نائینی
دو مقدّمه برای تمامیتِ اشکال آقای خوئی
تحلیل و ارزیابی دو مقدّمه
نقدِ مقدّمهٔ أولى: جریان برائت شرعی در واجبِ غیریِ دارای إنشاء مستقل
تفصیل نقد: واجب غیری دو قسم است
نقدِ مقدّمهٔ ثانیه؛ انحلال حکمی و جدلی‌بودنِ منعِ برائت عقلی
تفاوت تقریر محقق خوئی در «تعلیقه» و «محاضرات» و نسبت آن با محل نزاع
کوشش برای تکمیل استدلال به «علمین إجمالیین ذوا أطراف ثلاثة» و نقد آن
نقد صاحب «المنتقى»:
پاورقی
شروط ابطالِ انحلال حکمی و نسبت آن با مبنای محقق خوئی
منابع
فقه غربالگری ، جلسه 16
خلاصه بحث گذشته
بررسی وجوب غربالگری
نکته اول
نکته دوم: بررسی تلازم بین مدرکات عقلی و حکم شرعی
نکته سوم
مثال اول
مثال دوم
ردّ قاعده‌ای به نام کرامت انسانی در فقه
جمع‌بندی
پاورقی
نماز جمعه ، جلسه 13
خلاصه جلسه گذشته
بیان مساله
دیدگاههای مطرح شده در وجوب نماز جمعه در عصر غیبت
دیدگاههای مطرح شده در کلام مرحوم بروجردی
دیدگاه نخست: وجوب تعیینی نماز جمعه در عصر حضور و غیبت
بررسی انتساب دیدگاه «وجوب تعیینی» به شهید ثانی
سایر فقهای قائل به «وجوب تعینی»
دیدگاه دوم: حرمت نماز جمعه در عصر غیبت
دیدگاه سوم: اذن امام (ع) به فقها در اقامه نماز جمعه در عصر غیبت
دیدگاه چهارم: اذن امام (ع) به مومنین در اقامه نماز جمعه در عصر غیبت
دیدگاههای مطرح شده در مفتاح الکرامه
دیدگاههای مطرح شده توسط مرحوم حائری
دیدگاه نخست: عدم مشروعیت و بطلان
دیدگاه دوم: وجوب تخییری در اصل عقد، و وجوب تعیینی پس از انعقاد
دیدگاه سوم: وجوب تخییری مطلق، حتی بعد از انعقاد
دیدگاه چهارم: تخییر مخصوص مجتهد، نه دیگران
دیدگاه پنجم: وجوب عقد بر فقیه و حرمت بر غیر فقیه
دیدگاه ششم: وجوب تعیینی بر همه با وجود شرایط
دیدگاه هفتم: حرمت تکلیفی به‌علاوه عدم مشروعیت
تفاوت دیدگاه اول و هفتم
پاورقی
منابع
نماز جمعه ، جلسه 25
خلاصه جلسه گذشته
اشکال پنجم: بازگشت اجماع به سیره عملی
پاسخ: نقد انحصار اجماع به کلام شیخ طوسی
1. تفاوت در نوع اجماع منقول
2. وجود عبارت «اجماع أهل الأعصار» در کلام ابن ادریس
3. تصریح فقها به استمرار اجماع از عصر ائمه (ع)
اشکال ششم: عدم کاشفیت اجماع از وجود روایات غیرمنقول
پاسخ: عدم دلالت مقدمات کتب اربعه در ادعای مرحوم حائری
اشکال هفتم: تعارض ظاهر معاقد اجماعات
پاسخ : رفع تعارض ظاهری اجماعات و حصول اطمینان از اجماع مرکب بر نفی وجوب تعیینی
اشکال هشتم: احتمال اختصاص وجوب تعیینی نماز جمعه به مجتهد در عصر غیبت
پاسخ: عدم وجود قائل به اختصاص وجوب به مجتهدین
اشکال نهم: عدم دلالت اجماع، بر نفی وجوب پس از انعقاد نماز جمعه
پاسخ: تمایز میان وجوب ابتدایی اقامه و وجوب تبعی پس از انعقاد
اشکال دهم: مدرکی بودن اجماع و استناد آن به سیره عملیّه
پاسخ: تفکیک اجماع قولی و عملی در کلام فقها
بیان دو نکته
1. عدم اشکال در حجیت اجماع مدرکی
2. عدم اثبات مدرکی بودن اجماع به صرف موافقت با روایات
پاورقی
منابع
واجب تعییینی و تخییری ، جلسه 28
خلاصه‌ی بحث گذشته
منهج بحث در تبیین نظریه واجب تخییری
نظریه محقق اصفهانی؛ تفکیک صور ملاک و تبیین محل نزاع در واجب تخییری
صورت اول: امتناع استیفای غرضِ دوم
حکم مسئله: وجوب جمعی
صورت دوم: تزاحم در ملاک و بازگشت تخییر به حکم عقل
حکم مسئله: تزاحم و تخییر عقلی
فرق با صورت اول
صورت سوم: تضاد مطلق میان دو غرض
حکم مسئله: عدم انطباق با واجبات تخییریِ شرعی
صورت چهارم: استقلال در اثر و تضاد میان آثار
نقد اول: خروج از محلّ بحث
نقد دوم: تغییر اطراف تخییر و مخالفت با ظاهر ادله
صورت پنجم: ورود «مصلحتِ تسهیل» و تصویر «تخییرِ شرعیِ محض»
لوازم و پیش‌فرض‌های معقولیت
پاورقی
منابع
تعبدی و توصلی ، جلسه 94
خلاصه‌ی بحث گذشته
بررسی شرط مباشرت در واجبات و تحلیل دیدگاه اصولیان
تحلیل دیدگاه شهید صدر درباره اطلاق هیئت
تحلیل انتقادی دیدگاه محقق خوئی درباره اطلاق و دوران بین تعیین و تخییر
بررسی اشکالات شهید صدر به دیدگاه آیت‌الله خوئی و تحلیل مبنای تعبدیت
استدلال شهید صدر بر اصالة التعبدیة
نقد استدلال شهید صدر
مقتضای اصل عملی هنگام شک در مباشرت تکلیف
نظریه محقق نائینی
تحلیل دیدگاه محقق نائینی درباره جریان اصل عملی
پاورقی
منابع
آیات و روایات حکومت در اسلام ، جلسه 13
مقدمه
دیدگاه علامه پیرامون کمیت و کیفیت اختلاف
بررسی دیدگاه علامه
تمایز غریزه و فطرت
رافع اختلاف دوم
بیان نظر مختار
بررسی نقد علامه بر قائلین به وحدت امت در هدایت
بررسی نقد علامه بر قائلین به وحدت امت در ضلالت
پاورقی